De waarde van wat je niet kunt kopen
Toen ik koos voor minder werken en meer leven, wist ik natuurlijk dat daar ook financiële consequenties aan zouden zitten. Ik leverde een hoger inkomen in voor meer vrijheid, meer tijd en meer ruimte om te leven. Daardoor verdien ik veel minder dan wanneer ik mijn oude carrièrepad was blijven volgen. Toch heb ik het gevoel dat mijn leven op veel andere vlakken enorm rijker is geworden.
Rijkdom gaat voor mij de afgelopen jaren steeds minder over hoeveel je bezit, hoeveel inkomen er op papier staat of hoeveel geld er op je rekening staat. Het gaat veel meer over hoe je je dagen beleeft. Of je tijd hebt om rustig wakker te worden. Of je werk doet waar je hart in zit. Of je lichaam gezond voelt. Of je dagelijks tijd voor jezelf hebt. Of je ruimte hebt voor de mensen die belangrijk voor je zijn. Of je ’s avonds naar bed gaat met het gevoel dat je leven niet alleen gevuld is, maar ook gevoed wordt. Dat zijn de dingen waar ik steeds meer waarde aan ben gaan hechten. Niet omdat materiële dingen er niet toe doen, maar omdat ik heb gemerkt dat veel dingen waar ik vroeger misschien naar verlangde uiteindelijk maar tijdelijk geluk brengen.
Een nieuwe aankoop kan even een gevoel van blijdschap geven. Een compliment kan je even laten stralen. Een mooi huis, een dure auto of een volle kledingkast kunnen misschien iets zeggen over de buitenkant van je leven. Maar uiteindelijk bepalen die dingen niet hoe vervuld je je van binnen voelt. En juist daarin vind ik het soms interessant om te zien hoe verschillend mensen waarde bepalen. Waar ik zelf de afgelopen jaren steeds meer waarde ben gaan hechten aan tijd, gezondheid, bewust leven en innerlijke rust, zie ik dat veel mensen zonder veel moeite geld uitgeven aan dingen die vooral gericht zijn op het creëren van een bepaald beeld. Dingen die misschien even een gevoel geven van voldoening, maar waarvan de waarde vaak snel weer vervaagt.
Een nieuwe tas wordt uiteindelijk gewoon een tas. Nieuwe schoenen worden gewoon schoenen. Het pakketje waar je dagenlang naar uitkijkt belandt na een tijdje ergens in een kast tussen alle andere spullen. De kick van iets nieuws hebben verdwijnt vaak sneller dan we verwachten. Toch blijven we massaal zoeken naar dat volgende moment van voldoening. Nog een bestelling. Nog een aanbieding. Nog iets nieuws om onszelf een goed gevoel te geven. Platforms zoals Shein, Temu en AliExpress spelen daar natuurlijk perfect op in. Eindeloze hoeveelheden goedkope producten die met een paar klikken besteld kunnen worden. Dingen die zo goedkoop zijn dat we nauwelijks nog nadenken over de vraag of we ze echt nodig hebben. De prijs maakt het bijna onmogelijk om weerstand te bieden.
Natuurlijk begrijp ik de aantrekkingskracht. Gemak is verleidelijk. Een lage prijs voelt fijn. Zeker wanneer alles duurder wordt. Maar ik denk dat het goed is om onszelf af te vragen wat we eigenlijk ondersteunen met onze keuzes. Een product heeft altijd een prijs. Als wij die prijs niet betalen, betekent dat meestal niet dat de kosten verdwenen zijn. Iemand anders betaalt ze. Door slechte arbeidsomstandigheden. Door lage lonen. Door vervuiling. Door enorme hoeveelheden afval. En toch vinden we een duurzaam kledingstuk van €80 of €100 vaak overdreven duur. Terwijl dat misschien juist de eerste keer is dat we een prijs betalen die dichter bij de werkelijke waarde komt. We zijn simpelweg te gewend geraakt aan producten die veel te goedkoop lijken.
En ergens vind ik dat een bijzondere ontwikkeling. Niet omdat ik vind dat mensen geen goedkope spullen mogen kopen of omdat ik mezelf boven consumptie wil plaatsen. Ook ik koop weleens iets wat niet noodzakelijk is. En met mijn benedenmodale inkomen ben ik zeker prijsbewust. Ik kijk ook naar aanbiedingen en ik maak keuzes binnen wat voor mij financieel haalbaar is. Maar tegelijkertijd vind ik het belangrijk om bewust te kijken waar ik mijn geld aan uitgeef en welke wereld ik daarmee ondersteun. Ik betaal liever €50 meer voor iets waarvan ik weet dat het met aandacht en onder betere omstandigheden is gemaakt, dan dat ik bijdraag aan een systeem waarin mensen worden uitgebuit zodat ik voor een paar euro iets nieuws kan kopen. Mijn voorouders hebben niet jarenlang onder erbarmelijke omstandigheden als contractarbeiders gewerkt voor een schamel loon, zodat ik vandaag de dag de uitbuiting van anderen in stand kan houden omdat iets goedkoper is.
Begrijp me niet verkeerd. Voor mij gaat dit niet over perfect zijn. Ik koop ook niet altijd alles 100% duurzaam of verantwoord. Dat is simpelweg niet altijd mogelijk. Maar ik probeer wel steeds bewuster te kijken naar de keuzes die ik maak. Niet alleen naar wat iets kost, maar ook naar wat erachter zit. Wie heeft het gemaakt? Onder welke omstandigheden? En wat voor waarden en activiteiten ondersteun ik eigenlijk met mijn geld?
De afgelopen jaren ben ik daardoor heel anders gaan kijken naar waar ik mijn geld aan uitgeef. Niet vanuit het idee dat alles duur moet zijn of dat goedkoop per definitie verkeerd is, maar vanuit de vraag: wat vind ik werkelijk belangrijk? Want geld is uiteindelijk ook een vorm van energie. Met iedere aankoop ondersteun je iets. Een bedrijf. Een manier van produceren. Een bepaalde visie op de wereld. En misschien staan we daar veel minder vaak bij stil dan we denken. Wat ik interessant vind, is dat we vaak heel verschillend omgaan met de waarde van dingen. We vinden het normaal om honderden euro’s uit te geven aan een weekendje weg, een nieuwe telefoon, merkkleding of een avond uitgebreid uiteten. En daar is natuurlijk niets mis mee. Genieten mag. Mooie ervaringen mogen er zijn. Ik geloof niet dat een bewust leven betekent dat je jezelf alles moet ontzeggen.
Maar tegelijkertijd zie ik dat we soms veel kritischer worden wanneer het gaat over investeringen die gericht zijn op onze gezondheid, persoonlijke ontwikkeling of innerlijke welzijn. Biologische boodschappen vinden we al snel duur. Een ayurvedisch consult, Reiki-behandeling, yogales, cursus of opleiding die ons helpt om meer verbinding met onszelf te ervaren, is vaak iets waar we liever zo min mogelijk voor willen betalen. Dan ontstaat ineens de vraag: “Is het dat bedrag wel waard?” Vaak vinden mensen zelfs dat spirituele, vedische of hindoeïstische diensten gratis moeten zijn. Terwijl we vaak zonder moeite geld uitgeven aan luxe, vakanties, een dure auto, telefoons, gadgets, feesten, uiteten, merkkleding, make-up… noem het maar op. Dingen die vooral een tijdelijk gevoel geven. Of iets wat we bestellen omdat het afgeprijsd is en omdat we bang zijn de aanbieding mis te lopen. Maar waarvan de voldoening vaak alweer verdwenen is voordat we überhaupt goed hebben beseft waarom we het gekocht hebben.
Wat ik nog opvallender vind, is dat we vaak zonder veel moeite geld uitgeven aan dingen waarvan we weten dat ze ons lichaam of onze gezondheid niet echt ondersteunen. We vinden het normaal om geld te besteden aan alcohol, tabak, ongezonde voeding of andere gewoontes die ons op de lange termijn juist minder goed doen voelen. Maar wanneer het gaat om iets wat ons misschien zou kunnen helpen om ons beter te voelen, meer energie te ervaren of dichter bij onszelf te komen, ontstaat ineens twijfel. Ik sprak laatst bijvoorbeeld iemand die speciaal naar Duitsland was gereden om daar voor honderden euro’s alcohol en tabak in te slaan. Tegelijkertijd kampte deze persoon al langere tijd met vermoeidheidsklachten waar artsen geen duidelijke oorzaak voor konden vinden. Een afspraak bij een mesoloog of homeopaat om eens op een andere manier naar de gezondheid te kijken, vond ze echter te duur. €120 voor een consult en de afstand van 11 kilometer voelden als een te grote investering.
En ergens vind ik dat een bijzonder contrast. Niet omdat ik vind dat iemand geen alcohol mag drinken of omdat ik denk dat iedereen verplicht moet investeren in holistische gezondheidszorg. Iedereen maakt zijn eigen keuzes en heeft zijn eigen omstandigheden. Maar het zette me wel aan het denken over hoe verschillend we soms de waarde van dingen bepalen. Soms vind ik het moeilijk te begrijpen dat we bereid zijn om veel geld uit te geven aan dingen waarvan we eigenlijk weten dat ze ons niet verder helpen, terwijl investeren in gezondheid en welzijn zoveel meer weerstand oproept. Een fles alcohol of een pakje sigaretten geeft misschien op korte termijn een bepaald gevoel, maar draagt het ook werkelijk bij aan het leven dat iemand wil leiden? Als we verlangen naar meer energie, een gezonder lichaam of meer rust in ons hoofd, vraagt dat uiteindelijk om andere keuzes.
Misschien houden mensen wel vast aan materiële dingen omdat ze makkelijker te begrijpen zijn. Je ziet wat je krijgt. Je kunt het vasthouden. Je kunt het laten zien aan anderen. Maar veel van de dingen die ons leven werkelijk verrijken, werken anders. Een gesprek dat iets in beweging zet. Een behandeling waardoor je lichaam ontspant en zichzelf geneest. Een opleiding die nieuwe deuren opent. Een ervaring die je wereldbeeld verandert. De waarde daarvan zit niet altijd aan de buitenkant. Je kunt het niet in een kast zetten, fotograferen of delen op social media. Je kunt het alleen ervaren. En misschien zijn we daardoor soms geneigd om de waarde ervan te onderschatten. Want hoe meet je wat meer rust, gezondheid, zelfvertrouwen of inzicht je werkelijk waard is? Toch zijn het juist die dingen die uiteindelijk kunnen bepalen hoe rijk je leven van binnen voelt.
Misschien is dat ook waarom ik de afgelopen jaren anders ben gaan kijken naar investeren in mezelf. Niet alleen financieel, maar ook in tijd, aandacht en energie. Toen ik minder ging werken, leverde ik inkomen in. Maar ik kreeg er iets voor terug wat voor mij veel waardevoller bleek: tijd. Tijd om te verdiepen. Tijd om te leren. Tijd om te schrijven. Tijd om mijn gezondheid serieus te nemen. Tijd om aanwezig te zijn in plaats van voortdurend bezig te zijn met het volgende doel. Daardoor ben ik ook anders gaan kijken naar geld. Niet alleen naar wat iets kost, maar naar wat iets bijdraagt. Aan mijn leven. Aan mijn gezondheid. Aan de wereld waar ik onderdeel van ben. Want uiteindelijk hebben we allemaal een beperkte hoeveelheid energie: ons geld, onze tijd, onze aandacht. Alles waar we bewust voor kiezen, voeden we. Alles waar we onze energie aan geven, helpen we groeien.
Misschien is dat de grootste rijkdom die ik de afgelopen jaren heb gevonden. Niet dat ik meer bezit of meer verdien, maar dat ik steeds beter ben gaan voelen wat werkelijk waarde heeft.
