Leven naar wat je belangrijk vindt
“Het leven is meer dan werk.” Van jongs af aan heb ik dat vaak genoeg gehoord. Het klinkt mooi, en natuurlijk klopt het ook. Door de jaren heen ben ik werk gaan doen waar ik écht gelukkig van word. Inmiddels verdien ik daar een redelijk mijn brood mee en geniet ik meer van de kleine dingen in het leven. Ook doe ik vrijwilligerswerk, verdiep ik mijn spirituele beoefening en blijf ik mezelf ontwikkelen. Niet alleen als mens, maar ook in hoe ik naar het leven kijk en erin sta.
Ik kan inmiddels zeggen dat ik gelukkig ben. Oké, gelukkig is misschien een groot woord, maar ik ben tevreden met wie ik ben, wat ik heb en hoe ik leef. Misschien helpt het dat ik het nieuws niet volg, niet op social media zit en daardoor weinig meekrijg van alle chaos in de wereld. Wat dat betreft leef ik misschien een beetje in mijn eigen bubbel. En eerlijk gezegd vind ik dat best fijn.
Dat betekent niet dat de wereld me niets kan schelen. Integendeel. Ik weet wat er speelt en probeer in mijn dagelijks leven keuzes te maken die bijdragen aan een betere wereld. Maar ik heb ook geleerd dat ik niet overal iets van hoef te vinden en niet aan iedere discussie hoef mee te doen. Ik kan me druk maken over discriminatie, racisme, oorlog, genocide, mensenhandel, uitbuiting en dierenleed. Ik kan er eindeloos over praten, discussiëren en vertellen hoe verkeerd ik dit allemaal vind. Vroeger liet ik me daar gemakkelijker in meeslepen. Inmiddels vraag ik me steeds vaker af wat het oplevert.
Natuurlijk zijn petities, protesten en acties belangrijk. Ze kunnen aandacht vragen voor problemen en dingen in beweging zetten. Maar soms heb ik het gevoel dat we onderschatten hoeveel invloed we zelf hebben. We wijzen naar overheden, bedrijven en andere mensen, terwijl we zelden kijken naar onze eigen keuzes. Want we kunnen ons wel uitspreken tegen uitbuiting, maar kopen ondertussen kleding die onder slechte omstandigheden is gemaakt. We kunnen ons zorgen maken over het klimaat, maar onze spullen blijven vervangen terwijl we ze nog prima kunnen gebruiken. We kunnen tegen dierenleed zijn, maar staan niet stil bij wat er op ons bord ligt. En we kunnen ons druk maken over oorlog, wapens, genocides en mensenrechtenschendingen, terwijl onze bank daar met ons geld gewoon in investeert.
Dat maakt ons niet meteen hypocriet. Vaak weten we gewoon niet wat er achter onze keuzes schuilgaat. Bovendien is het bijna onmogelijk om volledig buiten deze systemen te leven. Ik verwacht dan ook niet dat iemand alles perfect doet. Dat doe ik zelf ook niet. Maar ik denk wel dat we vaker mogen stilstaan bij de vraag of ons gedrag past bij wat we belangrijk vinden. Niet om onszelf schuldig te voelen, maar om te ontdekken waar we iets kunnen veranderen. En dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Je hoeft niet je hele leven om te gooien of van de ene op de andere dag alles anders te doen. Het begint met kleine keuzes. Iets minder kopen. Vaker iets tweedehands aanschaffen. Bewuster omgaan met wat je eet. Je verdiepen in de bedrijven waar je je geld aan uitgeeft. Of eens kijken waar je bank in investeert.
Juist dat laatste vind ik een mooi voorbeeld. We denken vaak goed na over onze zorgverzekering, vergelijken prijzen en voorwaarden en stappen over als we ergens anders beter uit zijn. Maar wanneer hebben we voor het laatst gekeken wat onze bank met ons spaargeld doet? Of waar onze verzekeraar of ons pensioenfonds in investeert? We vinden het misschien belangrijk om niet bij te dragen aan oorlog, uitbuiting of de vernietiging van de natuur, maar staan er niet altijd bij stil dat ons geld daar direct of indirect wel voor wordt gebruikt. En dat we vaak onbewust bedrijven steunen die daarbij betrokken zijn. Terwijl we met een bewuste keuze soms al een stap in een andere richting kunnen zetten.
Het gaat mij er niet om dat iedereen morgen moet overstappen naar de ASN Bank of Triodos Bank, of nooit meer iets mag kopen bij een bedrijf dat fouten maakt. Het gaat me erom dat we ons bewust worden van de invloed die we zelf hebben. Dat we niet alleen praten over hoe slecht het in de wereld gaat of wat er in de wereld beter zou moeten, maar ook kijken wat we daar zelf aan kunnen bijdragen. Want uiteindelijk is het leven inderdaad meer dan werk. Het gaat ook over hoe we onze tijd besteden, waar we onze energie in steken, waar ons geld naartoe gaat en welke keuzes we maken. Over de manier waarop we met onszelf, andere mensen, dieren en de wereld omgaan.
Ik ben er steeds meer van overtuigd dat geluk niet alleen zit in doen wat je leuk vindt, genoeg verdienen of genieten van de kleine dingen. Het zit voor mij ook in het gevoel dat de manier waarop ik leef aansluit bij wat ik belangrijk vind. We kunnen de wereld niet in ons eentje veranderen. Maar we hoeven ook niet machteloos toe te kijken. Soms begint verandering gewoon bij iets kleins dat je zelf anders doet. Initiatieven als de Eerlijke Geldwijzer en Kenniscentrum Duurzaam Leven kunnen je hierbij een handje helpen.
En misschien is dat wel een veel fijnere manier om met de wereld om te gaan: minder energie steken in alles wat we niet kunnen veranderen, en wat meer aandacht geven aan wat we wél kunnen doen. Niet later, maar vandaag. Want je hoeft geen groot vermogen te hebben, geen belangrijke functie te bekleden of veel invloed te hebben om iets te betekenen. Het begint bij de keuzes die je zelf maakt, hoe klein die ook lijken. En als we allemaal ons steentje bijdragen, kunnen al die kleine keuzes samen juist een groot verschil maken. Zo veranderen we niet alleen ons eigen leven, maar ook de wereld om ons heen.
We kunnen blijven praten over een betere wereld, maar uiteindelijk zijn het onze eigen keuzes en daden die bepalen hoe die wereld eruitziet.
