Een stem aan de andere kant van de lijn
Eergisteren belde een oude vriend me. Iemand die ik al ken sinds mijn 16e, maar die ik eigenlijk nauwelijks in levenden lijve heb ontmoet. Toch voelt hij vertrouwd. We spreken elkaar meestal maar één keer per jaar, soms zelfs minder. Maar als we elkaar spreken, dan is het alsof de tijd niet heeft bestaan. Uren kunnen we bijpraten, lachen, herinneringen ophalen, stiltes laten vallen zonder dat ze ongemakkelijk worden. Gewoon twee stemmen, twee mensen.
Hij belde me omdat hij me een spraakbericht had gestuurd om me fijne feestdagen te wensen. Daarna zag hij mijn automatische reactie: dat ik geen WhatsApp-berichten lees en een voorkeur heb voor telefonisch contact. Hij aarzelde geen moment en pakte de telefoon. Dat raakte me. Hij is één van de weinigen die echt iets met dat bericht doet. Sommigen negeren het en blijven me appen, alsof ze het niet hebben gelezen. Anderen zijn simpelweg gestopt met contact opnemen. Dat doet soms pijn, dat geef ik eerlijk toe. Toch houd ik voet bij stuk. Ik weiger om te reageren op WhatsApp-berichten.
Dat klinkt voor sommigen koppig, ouderwets misschien zelfs. En ja, soms voelt het ook kwetsbaar. Want door die keuze val je buiten de norm. In een wereld waarin digitaal contact de standaard is geworden, voelt menselijk contact bijna als een luxe. Of erger nog: als iets ingewikkelds, tijdrovends, onhandigs. Even bellen lijkt soms een te grote drempel. Je verstoppen achter berichtjes en emoji’s is natuurlijk makkelijker. Stel je voor dat iemand je stem hoort, met aandacht naar je luistert en de nuances opvangt die een bericht nooit kan overbrengen: een pauze, een zucht, een glimlach die doorklinkt in woorden.
Het is kwetsbaar, maar ook rijk: echt contact, zonder de snelheid en oppervlakkigheid van schermen. Aanwezig op een manier die geen WhatsApp of AI ooit kan vervangen. Die behoefte aan echt, rustig contact heeft me de afgelopen maanden nog bewuster gemaakt van hoe digitaal leven vaak onze aandacht opslokt. Een paar maanden geleden ben ik daarom helemaal gestopt met social media. Geen Facebook meer, geen Instagram, geen Twitter/X en ook geen LinkedIn. Zelfs WhatsApp had ik verwijderd. Het gaf me rust. Ruimte. Minder ruis, minder vergelijken, minder constante prikkels. Meer stilte.
Maar toen ik in oktober naar India ging voor de groepsreis in Zuid-India die ik organiseerde, liep ik tegen iets praktisch aan. Veel mensen vonden het bellen via Signal “te nieuw” of “te lastig”. Om het contact toch soepel te laten verlopen, besloot ik – met tegenzin – WhatsApp opnieuw te installeren. Maar wel met een duidelijke voorwaarde: het is er alleen voor internationale telefoongesprekken. Zodat er menselijk contact is, zonder dat de telefoonrekening explodeert. Geen berichtjes, geen vinkjes, geen verwachtingen om direct te reageren. Gewoon ouderwets bellen, maar dan via het internet.
Voor mij voelt dat als een compromis dat klopt. Een middenweg tussen de wereld van nu en mijn eigen behoefte aan echt contact.
Gelukkig valt niet iedereen weg. De laatste tijd nemen enkele oude contacten weer voorzichtig contact met me op. Dit keer telefonisch. Ik merk dat ze het soms wat onwennig vinden, maar ik vind het fijn dat ze de uitdaging aangaan. Het voelt als een klein, maar waardevol gebaar: aandacht geven, echt luisteren, tijd maken. En dat herinnert ons eraan dat verbinding dieper gaat dan berichten en likes. Het gaat om aanwezigheid, geduld en durven investeren in elkaar. Het is fijn dat er meer mensen zijn die verlangen naar minder digitaal en meer menselijk contact.
In het reikicentrum waar ik regelmatig kom, begrijpen de meeste mensen mij helemaal. Daar is aandacht, aanwezigheid en luisteren vanzelfsprekend. Ook bij mijn vrijwilligerswerk ervaar ik diezelfde herkenning. Laatst nam ik daar deel aan een “Weg Bij Big Tech”-spreekuur. Alleen al de naam voelde als thuiskomen. Mensen die ik nog niet eerder had ontmoet, boden mij thee en een veganistische kerststol aan, nodigden me uit aan tafel voor een warme huisgemaakte soep met brood. Alles ging op een heel natuurlijke manier, alsof het vanzelfsprekend was.
Vanuit het vedische gedachtegoed voelt dit voor mij heel logisch. Verbinding – sangha, seva, werkelijk aanwezig zijn bij elkaar – is geen bijzaak. Het is essentieel. We zijn geen losse eilandjes achter schermen, maar levende wezens die elkaar nodig hebben. Een stem horen, een ademhaling opmerken, een lach die niet wordt gefilterd of gecomprimeerd. Ik zeg niet dat technologie slecht is. Het heeft ons ook veel gebracht. Maar wanneer het menselijke verdwijnt, wanneer contact wordt gereduceerd tot tekstballonnen, vlugge scrollmomenten en snelle reacties, verliezen we iets kostbaars. Iets wat niet te downloaden of te updaten is.
Dus blijf ik voet bij stuk. Soms eenzaam, soms tegen de stroom in, maar steeds weer bevestigd door momenten zoals eergisteren. Een oude vriend. Een onverwacht telefoontje. Urenlang praten.
En dan weet ik weer: dit is waarom ik het doe. Omdat menselijk contact nooit ouderwets zal zijn. Alleen zeldzaam. En juist daarom zo waardevol.
