Wanneer cijfers belangrijker worden dan leven
Vorige week ging het nieuws rond dat er een nieuw kabinet is gevormd, en dat er plannen zijn aangekondigd die grote impact zullen hebben op onze levens. Hogere zorgkosten, langer doorwerken, minder sociale zekerheid, miljoenen naar defensie…
Het zijn bezuinigingen die al jaren voelbaar zijn in lichamen die moe zijn, in hoofden die vol zitten, in gezinnen die hun marges steeds verder zien verdwijnen, relaties die onder druk komen te staan omdat er nauwelijks ruimte voor elkaar is, eilandjes die ontstaan omdat rust, aandacht en menselijkheid steeds meer lijken af te nemen. Wanneer een kabinet nieuwe plannen presenteert, is het voor mij geen schok. Ik bekijk af en toe even het laatste overzicht op Nu.nl, de website van de Rijksoverheid en Belastingdienst, en ga gewoon verder met mijn leven. Het is geen verandering ten opzichte van het verleden. Het is een voortzetting van een richting die al jaren stap voor stap stilletjes wordt doorgezet.
Ik volg het nieuws al zeker 20 jaar niet meer. Niet omdat ik onverschillig ben of het me niet uitmaakt wat er in Nederland gebeurt, maar omdat ik op jonge leeftijd heb geleerd hoe diep beïnvloeding kan gaan. Tijdens het vak Maatschappijleer op de middelbare school kreeg ik al inzicht in hoe de werkelijkheid wordt gevormd door taal, herhaling en framing. Wat wordt benoemd en wat niet. Wat urgent wordt gemaakt en wat geruisloos verdwijnt. En ook hoe oud-politici en beleidsmakers steeds opnieuw opduiken in de top van mediakanalen, en hoe belangenstructuren nieuws sturen. Wat aandacht krijgt groeit, wat genegeerd wordt verdwijnt. Vanaf dat moment begreep ik dat waarnemen iets anders is dan overnemen.
Sommige mensen denken dat ik me afsluit van de buitenwereld, maar ik ben gewoon selectief in waar ik mijn aandacht aan besteed. Niet alleen qua nieuws, maar ook qua contact met mensen in het algemeen. Ik luister, maar ik slik niet alles. Ik kijk, maar ik laat mijn binnenwereld niet bepalen door de toon van anderen. Zeker sinds de media, politici, bedrijven en organisaties op social media actief zijn en veel mensen zich er zó door mee laten slepen, is dat onderscheid voor mij essentieel geworden. Alles veranderde van informatie in emotie. Angst, woede, wij-zij-denken, kampen die tegenover elkaar werden gezet, algoritmes die niet informeren, maar activeren, polariseren en negatieve emoties voeden… Dat heb ik gezien, herkend, en vervolgens naast me neergelegd.
De coronatijd bevestigde voor mij hoe belangrijk het is om mijn innerlijke ruimte te beschermen. Niet door mijn ogen te sluiten, maar door mijn zenuwstelsel niet voortdurend bloot te stellen aan prikkels die bedoeld zijn om te sturen. Ik kies ervoor om niet continu in angst, zorgen of reactiestand te leven, noch wil ik vluchten. Het is simpelweg zelfregie. Een manier om helder te blijven denken, voelen en waarnemen zonder meegesleurd te worden. Als communicatiedeskundige weet ik hoe verhalen worden geconstrueerd. Hoe woorden worden gekozen, hoe beelden emoties oproepen, hoe herhaling overtuiging wordt. Dat betekent niet dat alles wat verteld wordt onwaar is, maar wel dat niets neutraal is. Juist daarom neem ik afstand. Niet om buiten de samenleving te staan, maar om er bewuster in te bewegen.
Wanneer ik hoor over beleidskeuzes – hogere AOW-leeftijd, afbouw van zekerheid, stijgende kosten – registreer ik ze. Ik voel wat ze oproepen. Maar ik laat ze niet mijn identiteit of mijn levenshouding bepalen. Ik weiger te geloven dat angst een noodzakelijk uitgangspunt is. Ik weiger mee te gaan in het idee dat waarde alleen in productiviteit zit, of dat kwetsbaarheid falen is. Wat ik wél kies, is aandacht. Voor mijn lichaam. Voor mijn relaties. Voor wat werkelijk leeft in mij en om mij heen. Ik geloof niet dat menselijkheid verdwijnt door beleid alleen, maar wel wanneer wij toestaan dat het ons van binnen uitholt. En dat is een grens die ik bewaak.
Misschien is dat mijn vorm van verzet: niet verharden, niet verdoven en niet meegaan in permanente verontwaardiging, maar aanwezig blijven en mens blijven. Denken, voelen en handelen vanuit rust in plaats van ruis. De vraag die deze tijd mij stelt is niet hoe ik moet reageren op elk nieuw besluit, maar hoe ik trouw blijf aan wat het betekent om te leven met aandacht, mededogen en innerlijke vrijheid. Misschien vraagt deze tijd niet wat we kunnen besparen of produceren, maar of we nog durven voelen wat het écht betekent om te leven, voorbij ruis, angst en de waan van de dag. Want laten we eerlijk zijn: wat is de waarde van ons leven als we vergeten mens te zijn?
