20 jaar HindoeDharma.nl, en nog altijd onderweg
Twintig jaar.
Als ik het zo opschrijf, voelt het bijna onwerkelijk. Twintig jaar geleden was ik 14. Middelbare school, huiswerk, buiten spelen, afspreken met vriendinnen. Een leven dat nog open lag, zonder plannen, zonder grote dromen. Ik had geen idee waar ik terecht zou komen. Wat ik wél wist, was dat de Hindoe Dharma me had geraakt. En niet zo’n beetje ook… Het raakte me diep, tot op een plek waar ik zelf de woorden nog niet voor had.
Terwijl anderen in tussenuren de stad in gingen of na school series keken of met elkaar afspraken, zat ik vaak te lezen. In teksten, in geschriften en op discussiefora. Ik luisterde naar bhajans, chantte mantra’s, schreef, dacht na. Uiteindelijk bouwde ik mijn eerste professionele website, omdat iets in mij zei: dit moet eruit. Ik wilde begrijpen wie ik was. Wat dit leven van me vroeg. Wat Dharma nu werkelijk betekent, voorbij de boeken en de mooie verhalen. En alles wat ik ontdekte, wilde ik delen. Alsof het tot leven wilde komen in woorden.
HindoeDharma.nl begon niet als een idee, laat staan als een plan. Er was geen strategie, geen verdienmodel, geen toekomstvisie. Het internet was nog jong. Ik blogde op MySpace, later op Ranjitadevi.Punt.nl, Hindoestaans.Punt.nl en daarna ook op Hyves. Ik reageerde op elke reactie. Soms raakte ik verwikkeld in lange gesprekken met mensen die veel ouder waren dan ik. We voegden elkaar toe op MSN en praatten urenlang over Dharma. Dat ik zelf nog een puber was, leek niemand te deren. Doet leeftijd er überhaupt toe als het om Dharma gaat?
In die eerste jaren voelde het allemaal heel vanzelfsprekend om te blijven lezen, studeren en schrijven. Op school had ik al vroeg te horen gekregen dat ik hoogbegaafd was en schrijftalent had. Zo kwam ik erachter dat ik leren en schrijven ook echt leuk vind. In mijn vrije tijd was ik er dan ook veel mee bezig. Schrijven was mijn hobby, en Dharma was mijn passie. Ik wilde leren, begrijpen, onderzoeken. Door te lezen, te luisteren, te schrijven, te oefenen. Door fouten te maken en weer door te gaan. Daar, in die jaren, is de basis gelegd van alles wat ik nu doe.
Wat veel mensen niet zien – en wat ik zelf ook pas de laatste tijd echt begin te beseffen – is dat 20 jaar HindoeDharma.nl ook 20 jaar discipline betekent. Dagelijks studeren. Dagelijks reflecteren. Steeds opnieuw de vraag: klopt dit nog? Leef ik wat ik deel? Ik wilde de Hindoe Dharma niet alleen met mijn hoofd begrijpen, maar ook vooral dragen, in het dagelijkse leven. In alle keuzes die ik maak. Dharma is immers geen verzameling mooie citaten of verhalen over goden en demonen; het is een manier van leven. Een uitnodiging om verantwoordelijkheid te nemen voor wie je bent, wat je doet en hoe je je verhoudt tot de wereld om je heen.
En spiritualiteit is allesbehalve zen: het is een spiegel. En die spiegel laat niet alleen het mooie zien, maar juist ook je eigen schaduwkanten. Die schaduwkanten aankijken is niet comfortabel. Toch doe ik het, elke dag opnieuw. Niet om perfect te worden, maar in de hoop iets zachter te worden, en iets meer mens. Destijds was ik erg streng voor mezelf; ik zag Dharma om me heen verminderen en verbasteren, dus wilde het zo graag ‘goed’ doen. Maar gaandeweg begon ik te begrijpen dat strengheid geen verdieping brengt. Dat Dharma niet leeft in regels of vormen, maar in eerlijkheid, mildheid en het steeds opnieuw durven kijken.
Gelukkig waren er ook veel momenten van diepe vreugde. Meditatie. Reizen naar India. De stille kracht van de Himalaya’s. Satsangs en intensieve sadhana’s waarin alles even op zijn plek viel. En er waren ook periodes van twijfel, eenzaamheid en uitputting. Dit pad liep ik grotendeels alleen. Al op jonge leeftijd kreeg ik te maken met smaad, laster en bedreigingen. Tegelijk voelde ik me vaak anders, niet helemaal passend in het gewone leven. Stoppen is echter nooit in me opgekomen. Dharma bleef. Ook wanneer het schuurt. Ook wanneer ik mezelf tegenkwam.
Nu, 20 jaar later, is HindoeDharma.nl veranderd. En ik ook. Minder onbevangen misschien. Minder naïef. Minder streng voor mezelf. Wel doorleefder. Eerlijker. Met littekens én inzicht. Het is geen hobby meer, maar mijn levenswerk. En hoewel ik niet meer alles gratis deel, is de kern hetzelfde gebleven: ik deel alleen dat wat echt is. Wat geleefd en doorleefd is. Geen AI, geen ChatGPT, geen gladde waarheden, mooie plaatjes of spirituele slogans. Maar ervaring, twijfel, toewijding en de moed om te blijven kijken.
Ik blijf leren en schrijven. Opnieuw. Oude vertrouwde thema’s krijgen weer ruimte, maar met meer diepgang, meer toepassing, meer leven erin. Minder gericht op het uitleggen wat Dharma is of wat er in eeuwenoude geschriften staat. Minder op het verrichten van puja’s en het chanten van mantra’s. Meer op het leven ervan; hoe Dharma ademt in het dagelijks leven. In keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen, struikelen, opstaan en opnieuw proberen. In hoe we omgaan met onszelf, met elkaar en met wat het leven ons aanreikt. In het alledaagse, in het onvolmaakte, in alles wat schuurt én draagt.
Dit jubileum voelt niet als iets om groots te vieren. Het voelt als een buiging. Voor dat meisje van 14 dat haar innerlijke stem serieus nam. Voor de leraren die me hebben gevormd. Voor de moeilijke periodes die me mijn eigen waarde leerden zien. Voor de momenten waarin ik mocht leren genieten. Voor een nieuw begin. En voor iedereen die al die jaren heeft meegelezen en meegelopen.
Dit is geen eindpunt. Het is een verdieping. Een herinnering dat het pad van dharma zich blijft ontvouwen, zolang je het maar met liefde en aandacht blijft bewandelen. Zolang ik blijf luisteren naar wat van binnen klopt, weet ik dat ik onderweg ben.
En dat voelt precies goed.
