Leven en keuzes als alleenstaande Hindoestaanse vrouw (deel 1)

Toen ik 16 was, vertelde mijn nani me eens dat ze met haar buurvrouw had gesproken over een mogelijke match. Haar zoon zou een goede jongen zijn om “straks” mee te trouwen. Ik zat op dat moment nog op de middelbare school en zou binnenkort naar de hogeschool gaan, maar in de familie begonnen de gesprekken al die kant op te bewegen. Veel familieleden wezen me er steeds op dat ik bijna 18 was en dat het “op een gegeven moment tijd werd om te trouwen”.

Gelukkig stonden mijn ouders daar heel anders in. Vooral mijn vader en adjie verdedigden me altijd stellig en maakten duidelijk dat niemand anders bepaalt wanneer en met wie ik trouw. Dat was mijn keuze. Toch ontstond er door al die opmerkingen ergens een gevoel dat is blijven hangen. Een lichte weerstand. Alsof er, op verschillende manieren, al een richting voor mij werd bepaald. Alsof het huwelijk geen vraag was, maar een gegeven. Iets wat er uiteindelijk toch zou komen. Zonder dat mij iets werd gevraagd, of mijn gevoel – of überhaupt ik als persoon – daarin werkelijk werd meegenomen. Alsof er een pad voor mij werd besloten waar ik geen inspraak in had.

Misschien was dat gevoel er in het begin nog klein. Iets wat op de achtergrond aanwezig was, maar waar ik nog niet direct woorden aan kon geven. Maar in datzelfde jaar kwamen zoveel familieleden met een mogelijke match, dat dat gevoel steeds duidelijker werd. Ik vroeg me af waarom het huwelijk zo belangrijk werd gemaakt, en begon bewuster te kijken naar wat ik om me heen zag. In mijn omgeving zag ik hoe vanzelfsprekend de huwelijksroute voor veel mensen was. Relaties die ontstonden, verlovingen die werden aangekondigd en huwelijken die met zorg en toewijding werden voorbereid. Families die samenkwamen, rituelen die werden gevolgd, vieringen die groots werden aangepakt. Aan de buitenkant zag het er vaak mooi uit. Kloppend. Zoals het hoort.

Maar tegelijkertijd hoorde en zag ik ook andere verhalen. In gesprekken met verschillende mensen, binnen mijn familie maar ook daarbuiten, kreeg ik steeds vaker een inkijkje in hoe het er achter de schermen aan toe ging. Verhalen die niet zichtbaar waren tijdens de bruiloften of familiefeesten, maar die wel het dagelijks leven bepaalden. Over hoe rollen en verantwoordelijkheden in de praktijk vaak ongelijk verdeeld waren. Over mannen die nauwelijks verantwoordelijkheid namen, terwijl vrouwen in hun eentje het hele gezin en huishouden draaiende hielden. Over partners die weinig initiatief toonden, nauwelijks communiceerden, weinig thuis waren, emotioneel afwezig waren of simpelweg nooit hadden geleerd om volwassen verantwoordelijkheid te dragen binnen een relatie.

Het waren meestal geen extreme situaties. Geen grote drama’s die van buitenaf meteen zichtbaar zijn. Al zaten er helaas ook situaties van huiselijk geweld, seksueel misbruik of affaires bij. Maar meestal ging het om typisch Hindoestaanse alledaagse patronen die langzaam zichtbaar werden wanneer het huwelijk eenmaal begonnen was. Dingen die niet meteen opvallen tijdens een verloving of in de eerste jaren van een relatie, maar die na verloop van tijd toch een grote rol gaan spelen. Partners die veel dronken, rookten, geld uitgaven als water of dominant gedrag vertoonden, terwijl ze tegelijkertijd weinig verantwoordelijkheid namen voor hun gezin, het huishouden of de praktische kant van het leven. Of knellende verwachtingen of bemoeienis van familieleden, waartegen de partner niet opgewassen was.

Dat soort dingen worden vaak weggepraat alsof het normaal is, kleine dingen zijn of niet belangrijk is. “Maar we zijn al zo lang samen en we houden nog steeds veel van elkaar, dus blijven we maar bij elkaar.” Terwijl achter diezelfde deuren vaak een heel andere realiteit leefde. Een realiteit waarin vermoeidheid, frustratie of gemis aan gelijkwaardigheid of überhaupt aanwezigheid nauwelijks werd uitgesproken, maar wel duidelijk aanwezig was. Ik heb dat sinds jongs af aan van dichtbij gezien. Het waren geen verhalen die openlijk werden gedeeld, maar eerder dingen die tussen de regels door voelbaar waren. In blikken, in stiltes, in opmerkingen die terloops werden gemaakt. Alsof iedereen ergens wist hoe het werkelijk zat, maar niemand het echt hardop uitsprak. Alsof het erbij hoorde, en dus maar werd gedragen.

Ook de laatste jaren valt het me steeds meer op hoe relaties die al jaren bestonden vaak geen stand houden zodra ze eenmaal getrouwd zijn. Alsof het huwelijk iets blootlegde wat daarvoor nog niet zichtbaar was geweest. Ik heb in 3 jaar tijd minstens 11 huwelijken gezien die binnen enkele maanden stukliepen. Soms zelfs binnen een paar weken. Dat soort ervaringen blijven me bij. Juist omdat ze vaker voorkwamen dan je aan de buitenkant zou denken. Alsof de overgang naar het huwelijk iets verandert in de dynamiek tussen twee mensen. Alsof verwachtingen ineens zwaarder gaan wegen, rollen duidelijker worden ingevuld en patronen die eerder nog te negeren waren, niet langer te ontkennen zijn. Het maakte me bewust van hoe groot het verschil kan zijn tussen een relatie hebben en daadwerkelijk samen een leven dragen.

Door al die observaties heb ik nooit echt begrepen waarom er zo’n nadruk wordt gelegd op het huwelijk, op huisje-boompje-beestje, alsof dat het enige pad is dat telt. Voor mij voelde het nooit vanzelfsprekend (ik was liever aan het schrijven, studeren, werken of sadhana aan het doen; geen tijd, noch prioriteit voor een relatie). Ik begrijp ook oprecht niet waarom iedereen er altijd zoveel nadruk op legt. Nog steeds vragen veel mensen me “of ik al een partner heb”. En als ik nee zeg, zeggen ze dat ze wel iemand voor me weten, of klinken woorden als: “Het komt nog wel.” Alsof het hebben van een partner een doel op zich is. Alsof je pas écht leeft wanneer je getrouwd bent en het huisje-boompje-beestje hebt voltooid. Alsof er geen ander pad bestaat, geen ruimte om eerst jezelf te ontdekken, te groeien, keuzes te maken die bij jou passen. Buitendien haal je een partner niet zomaar op de markt of bij de HEMA; dat kun je niet plannen.

Tegelijkertijd zag ik hoe groot de kloof kon zijn tussen het beeld dat naar buiten werd gebracht en de realiteit achter gesloten deuren. Die prachtige bruiloften, de ceremonies, de uitgedoste gasten… Alsof het een toneelstuk was dat iets moest verbergen wat er werkelijk speelde. Wij Hindoestanen hebben er een handje van om de schijn op te houden. Manai ka boli? Wat zullen de mensen zeggen? Net alsof de mening van de buitenwereld zwaarder telt dan hoe je je eigen leven en je relaties werkelijk ervaart. Al die dingen lieten me nadenken over wat een relatie voor mij zelf zou moeten zijn. Over wat het betekent om een partner te vinden die echt bij me past, voorbij verwachtingen, tradities en de schijn van een perfecte buitenwereld. Iemand met wie het leven werkelijk gedeeld kan worden, op een manier die eerlijk, oprecht en in lijn is met wie ik ben.

Wordt vervolgd…